Bacteriën en rauwe voeding: een belangrijke rol bij het Leaky Gut Syndrome

Een lekkende darm, ofwel het ‘leaky gut’ syndroom, wordt ook wel dysbiose genoemd. Bij mensen wordt dit fenomeen steeds vaker gezien en erkend als veroorzaker van klachten. Ook bij dieren komt dit probleem veel voor. Zeer veel van de chronische klachten bij onze dieren kunnen voortkomen vanuit een lekkende darm en/ of een dysbiose.

De lekkende/ poreuze darm en dysbiose zijn twee verschillende termen die vaak door elkaar worden gebruikt, aangezien ze dezelfde problemen kunnen geven.

 

De darm

Normaalgesproken neemt de darm alleen die stofjes op, welke goed door het lichaam gebruikt kunnen worden.

De voeding komt de mond binnen en wordt bij sommige diersoorten (herbivoren) gekauwd en bij anderen (carnivoren), vrijwel direct doorgeslikt. Bij het kauwen komen verteringsenzymen vrij welke helpen bij het verteren van moeilijke stoffen als harde plantendelen.

Dan komt de voeding in de maag. Daar wordt het gemengd met maagzuur en maagsappen. Vervolgens gaat de voeding naar de darm, waar het gemengd wordt met de verteringsenzymen die vrijgemaakt worden door de alvleesklier en de galblaas.

Het verteringsproces loopt door in de darm, waar de bacteriën van de darmflora nog een groot deel van dit werk verzetten. Zij hebben de belangrijke taak ervoor te zorgen dat de voeding verder goed afgebroken kan worden. Hierdoor kan de darm de stofjes uit de voeding herkennen en worden ze opgenomen in de bloedbaan. Hoe simpeler en minder bewerkt de voeding, hoe beter deze herkend kan worden en hoe meer voedingsstoffen opgenomen kunnen worden door het lichaam.

Als voedingsstoffen te bewerkt zijn, worden ze door het lichaam niet herkend. De darm absorbeert vooral de kleine, simpele voedingsstoffen. Ze worden dan niet verteerd, maar worden dan door de darm uitgescheiden in de ontlasting. Krijgt je dier dus voeding met een hoge mate van bewerking, dan zal je dier meer ontlasting vormen, omdat het grootste deel niet opgenomen zal kunnen worden door de darm. Dit is de reden waarom dieren die op verse voeding van goede kwaliteit staan, weinig en goed geconcentreerde ontlasting hebben welke niet stinkt. Vrijwel alle voeding wordt door het lichaam herkend als zijnde bruikbaar en zal worden opgenomen in de bloedbaan om te gebruiken voor groei en herstel van het lichaam en er blijft weinig over voor de ontlasting.

 

Leaky gut

Van leaky gut of lekkende darm, wordt gesproken wanneer de darm beschadigd is geraakt en als het ware is gaan ‘lekken’. De darm raakt door deze beschadigingen ontstoken. Normaalgesproken zorgen de darmcellen door hun hechte aansluiting op elkaar en het immuunsysteem dat voor 80% in de darm zit, voor een goede barrière tussen de darm en de buitenwereld. Hierdoor worden stofjes die niet in het lichaam terecht mogen komen tegen gehouden en uitgescheiden via de ontlasting. Bij de beschadiging van de darm bij het leaky gut syndroom, kunnen er grote ruimtes vallen tussen de cellen.  Door deze openingen is de darm niet meer in staat de onverteerde voedseldeeltjes en potentieel giftige stofjes die de darm via de mond inkomen, tegen te houden.

In plaats van dat de belastende stofjes met de ontlasting mee naar buiten gaan, worden ze nu opgenomen in de bloedbaan. Er komen hierbij onvolledig verteerde eiwitten, vetten en giftige stofjes in het lichaam.

De lever, die zorgt voor ontgifting van het lichaam, raakt door deze overvloed aan belastende stofjes die nu weggewerkt moeten worden, zwaar belast.

leakygut

 

Het lichaam in gevecht

darmen

Alle stoffen die normaalgesproken niet de bloedbaan in mogen komen, worden door het lichaam beschouwt als vreemde indringers. Wanneer de weerstand in de darm faalt en deze stofjes toch in de bloedbaan terecht komen, rukt het immuunsysteem zodra ze herkend worden, zijn soldaatjes aan en probeert deze indringers alsnog onschadelijk te maken. In een poging om het lichaam te behoeden voor deze ‘aanval’ van schadelijke stoffen, kan het immuunsysteem van het dier overdreven heftig reageren. Dit is de reden, waarom sommige dieren ineens allergisch kunnen reageren op voedingsmiddelen welke in het verleden nooit problemen leverden.

longen

Hoewel het probleem van het leaky gut syndroom begint in de darm, kunnen ook luchtwegallergieën hierdoor veroorzaakt worden. Een dier kan dan allergisch reageren op stofjes in de lucht.

Andere orgaansystemen

Ook auto-immuun problemen, symptomen waarbij het lichaam de lichaamseigen weefsels aan gaat vallen, kunnen vanuit deze problematiek ontstaan. Een veelvoorkomende klacht is daarbij bijvoorbeeld die van reumatoïde artritis, maar in feite kan elk orgaansysteem de dupe zijn bij voedselallergieën of intoleranties als gevolg van een lekkende darm.

Tekorten

Naast de verschillende belastingen, kan beschadiging van de darmeiwitten die normaliter zorgen voor de opname van voedingsstoffen als mineralen, bij dieren met het leaky gut syndroom ook leiden tot mineraal- en andere voedingstekorten.

 

Darmflora

Onder dysbiose wordt de afwezigheid van een goede darmflora verstaan. Een darm hoort bevolkt te zijn met verschillende soorten bacteriën. Voor een gezonde darm moet er een balans zijn tussen de gunstige en de ziekteverwekkende bacteriën, schimmels en/ of andere pathogene micro-organismen in de darm.

Bij het leaky gut syndroom wordt vaak de afwezigheid van een goede darmflora gezien.  Een overgroei van de pathogene (ziekmakende) bacteriën en de afwezigheid van goede bacteriën, gisten en schimmels, kan leiden tot ontsteking van de darmwand, met het leaky gut syndroom als gevolg.

 

Oorzaken van darmdisbalans

hondbrokEen disbalans in de darmflora, kan via verschillende wegen ontstaan. Het gebruik van antibiotica staat hierbij met stip op nummer één.

Ook het gebruik van andere medicatie als corticosteroïden (prednison, prednisolon, dexamethason e.d.) en NSAID’s (pijnstillers welke bijvoorbeeld veel gebruikt worden bij bewegingsproblemen als artrose), kunnen de darm uit balans brengen.

Direct na nummer één staat op de tweede plaats de opname van niet passende voeding voor het dier. Ook deze scoort hoog als veroorzaker van darmproblemen. Bewerkte koolhydraten, voeding met veel granen, suikers, voeding met veel toevoegingen als kleur-, geur- en smaakstoffen, maar ook veelgebruikte conserveringsmiddelen kunnen leiden tot klachten.

Echter ook voedselintoleranties en voedselallergieën kunnen leiden tot een lekkende darm. Hierdoor kunnen er weer nieuwe voedselovergevoeligheden ontstaan die de ontstekingen in de darm en daarmee de klachten door leaky gut verergeren. Er ontstaat dan een vicieuze cirkel.

Een veelvoorkomende voedselintolerantie is die voor gluten. Intolerantie van gluten kan zich uiten in maagdarmproblemen bij het jonge dier, maar ook andere klachten als ademhalingsproblemen en terugkerende infecties kunnen hierbij voorkomen. Sommige dieren lijken over deze symptomen heen te groeien. Vaak komen ze echter op latere leeftijd terug, al dan niet in dezelfde vorm. Reactie op een voedingsmiddel kan dagen na opname van het voedingsmiddel nog optreden. Dit maakt het lastig soms te achterhalen welke voedingsmiddelen de klachten veroorzaken.

Een VOA (Voedsel Overgevoeligheids Analyse) of eliminatie dieet (waarbij het betreffende voedingsmiddel minimaal 2-4 weken gemeden moet worden), kan dan vaak meer duidelijkheid bieden.

Verder zijn triggers als stress, opname van toxines, vaccinatie (vaccinaties stimuleren het lymfeweefsel in de darm (GALT) en belasting met parasitaire infecties veelvoorkomende redenen voor darmdisbalans.

 

Symptomen
Het leaky gut syndroom kan gepaard gaan met veel verschillende symptomen. Het meest (h)erkende symptoom hierbij zijn de darmklachten.

Steeds meer dieren krijgen problemen met voedselallergieën en voedselintoleranties, doordat ze de grote toestroom aan moeilijk verteerbare stofjes in onze moderne bewerkte voedingsmiddelen niet kunnen verwerken.  Dit kan zich uiten in maagdarmklachten, maar ook huidklachten komen hierbij erg veel voor.

Daarnaast zijn ook gedragsproblemen als hyperactiviteit, neurologische problemen als verwardheid en epilepsie, auto-immuunziektes, problemen met het immuunsysteem (vaak ziek), pijnlijke gewrichten, klachten van de luchtwegen, bepaalde typen tumoren, lever-, galblaas en alvleesklierproblemen, steeds terugkerende blaasontsteking en soms zelfs hartfalen, problemen die veroorzaakt kunnen worden vanuit een dysbiose met leaky gut als gevolg. Bij mensen worden ook klachten als depressie, gewichtstoename, chronische voorhoofdsholteontsteking, ‘cravings’ naar bepaalde voedingsmiddelen, chronische vermoeidheid, hoofdpijn en migraine gerelateerd aan dysbiose en het leaky gut syndroom.

 

Herstellen

Het oppervlakkige darmslijmvlies kan zich snel herstellen.

De belangrijkste manier om dit voor elkaar te krijgen, is door alle irriterende stoffen te vermijden. Herstel kan dan al binnen een week optreden. Hoe dieper echter de beschadigingen van de darm, hoe langer het herstel zal duren. Dit proces zal bij elk dier dus anders zijn. Naast de oorzaak van de beschadigingen, spelen ook de algehele conditie van het dier en hoe lang de klachten al bestaan een grote rol.

Voor herstel van leaky gut is het in de eerste plaats nodig dat de darm herstelt. Daarnaast kan ook ondersteuning van de lever een grote bijdrage vormen, omdat deze zijn taak dan beter uit kan voeren en het lichaam dan makkelijker kan verlossen van de belastende afvalstoffen. Klachten zullen dan dus sneller verdwijnen.

Food for tought…

kat-muisHet aller-, aller-, allerbelangrijkste element voor blijvend herstel bij het leaky gut syndroom, is een blijvende verandering van de voeding. Zeker voor de mensen die vers voeren veel werk vinden en de neiging hebben toch te kiezen voor een brok, is het belangrijk te blijven kijken naar de oorzaak van de problemen. Wil je geen terugval van de aanwezige (of nieuwe) klachten, dan is het dieet toch iets om goed over na te denken als je op de lange termijn geen hoge dierenartskosten wilt.

Bij verandering van dieet zijn er een aantal spelregels:

  • Geef je dier bij voorkeur dagelijks een compleet menu van verse voeding. Herbivoren weten wel raad met groenvoer, en hoewel veel carnivoren wat groente ook lekker vinden, hebben ze toch echt een uitgebalanceerd menu van hoofdzakelijk vlees, vis en/ of gevogelte nodig.Rauwe voeding bevat voor het lichaam herkenbare ingrediënten welke direct gebruikt kunnen worden door het lichaam voor groei en herstel. Bewerkte voeding bevat naast kleur-, geur- en smaakstoffen vaak ingrediënten die in hoge mate bewerkt zijn, welke moeilijk herkenbaar zijn voor het lichaam van je dier.
  • Gebruik bij voorkeur biologische producten, of in ieder geval kwalitatief hoogwaardige producten, zodat bestrijdingsmiddelen de darm (zeker in deze fase) niet nog verder belasten.
  • Gebruik verder ook zo min mogelijk stoffen die het lichaam kunnen belasten, zodat het lichaam z’n energie zoveel mogelijk kan besteden aan het goed functioneren van het immuunsysteem, waardoor er geen aandoeningen ontstaan.
  • Doe een titerbepaling in plaats van direct te vaccineren,
  • laat de ontlasting op wormeitjes controleren in plaats van gelijk (blind) te ontwormen en
  • gebruik natuurlijke alternatieven voor vlooien, teken, wormen en andere parasieten.
  • Gebruik bij chronische gewrichtsproblemen ondersteunende middelen als groenlipmosselolie, krillolie, Zwarte komijn en Yucca om de belasting door gebruik van chemische medicatie als pijnstillers en corticosteroïden drastisch te kunnen verminderen/ achterwege te kunnen laten waar mogelijk.
  • Het lichaam heeft vetten nodig voor zijn functies. Lever het lichaam een goede kwaliteit vetten.Plantaardige vetten kunnen door carnivoren slecht verwerkt worden. Kokosolie (voor de verzadigde vetten) en olijfolie (omega 9 vetzuren), vormen daar een uitzondering op. Een goede kwaliteit kokosolie mag dagelijks gegeven worden om een goede ondersteuning van verschillende lichaamsfuncties te leveren, waaronder die van een gezonde darm. Andere plantaardige vetten (zoals lijnzaad, zonnebloemolie, tarwekiemolie, maïsolie, maar ook hennepolie zijn rijk aan omega 6 vetzuren.Carnivoren krijgen via het eten van vlees al in voldoende omega 6 vetzuren in de juiste vorm binnen. Een teveel aan omega 6 vetzuren kan zelfs ontstekingsbevorderend werken en moet dus voorkomen worden.Het toevoegen van voldoende omega 3 vetzuren via de voeding is belangrijk. Omega 3 vetzuren kan je hond of kat opnemen uit producten met vette vis, maar aangezien vervuiling van de zee bij gevoelige dieren kan leiden tot overgevoeligheidsreacties, vormen groenlipmosselolie en krillolie door hun herkomst een mooi schoon alternatief.
  • Zodra de voeding de herstelwerkzaamheden aan de darm in gang heeft gezet, kan het toevoegen van specifieke supplementen een meerwaarde vormen bij herstel.Een goede probiotica is daarbij voor herstel van de darmflora van essentieel belang.
  • Wanneer de spijsvertering door de darmbeschadigingen nog niet optimaal werkt, kan je het lichaam een handje helpen door spijsverteringsenzymen toe te voegen aan de maaltijd. Hierdoor kunnen de voedingsstoffen beter opgenomen worden. Dit maakt het lichaam sterker, het immuunsysteem komt beter in balans en herstel zal sneller op kunnen treden.

Elk dier is uniek en heeft dan ook zijn eigen aanpak nodig in herstel. Wanneer je met een algemene aanpak onvoldoende resultaat ziet, raadpleeg dan een holistisch dierenarts om samen met jou, je dier verder op weg te helpen naar herstel van een goede (darm)balans.

2 gedachten over “Bacteriën en rauwe voeding: een belangrijke rol bij het Leaky Gut Syndrome”

  • Noëmi Weiss

    Ik vroeg me af hoe snel er bij darmproblemen dan kan worden overgeschakeld op vlees en hoe dat het beste gedaan kan worden (bijv. eerst kvv overgoten met water ofzo?)

    Reageren
Geef een reactie