Daar zit een luchtje aan

Regelmatig komt er een hond de praktijk binnen met anaalklierproblemen. De laatste jaren komt het probleem echter steeds vaker voor. Anaalklierproblemen komen zowel bij de hond als de kat voor, maar bij de kat komt het vele malen minder voor. Problemen met de anaalklieren kunnen variëren van af en toe een pijnscheut, tot chronische ontstekingen. Zo’n chronische ontsteking eindigt veelal in een operatie, waarbij de anaalklieren verwijderd worden. Maar is deze drastische aanpak voor elk dier met chronische klachten wel nodig?

Topje van de ijsberg

De oorzaak van anaalklierproblemen wordt vaak over het hoofd gezien en veelal enkel symptomatisch aangepakt. Hierdoor zal er geen echte genezing op kunnen treden. Klachten zullen dan al dan niet via een andere weg op de lange termijn terugkomen. De uiting van een ontstoken anaalkliertje omvat namelijk veel meer dan het zichtbare deel van de problemen en zit bij de meeste dieren veel dieper. Het is dus belangrijk om problemen met de anaalklieren te zien als een symptoom en niet als de ziekte op zich. Ongeacht welke medicatie, chemische stofjes, of chirurgie er losgelaten wordt op deze klieren, als de oorzaak van het probleem niet weg is, zal het probleem blijven bestaan en zullen er meerdere, of andere symptomen blijven volgen.

 

Een anaalklier, wat is dat eigenlijk?

De anaalzakjes of anaalklieren zijn twee zakjes die aan de binnenkant van de anus liggen. Ze zijn voelbaar aan weerszijden van de anus, op 4 en 8 uur. Ze produceren een vettige, olieachtige substantie met een gemeen luchtje. Van oorsprong heeft deze vloeistof zeer waarschijnlijk te maken met het markeren van het territorium. Daarnaast fungeren deze zakjes ook als afvoermogelijkheid van afvalstoffen.

 

Functioneren van de anaalklieren

Normaalgesproken legen de zakjes zich tijdens de ontlasting. Zolang de buisjes die de vloeistof naar buiten brengen goed open staan en de vloeistof vloeibaar genoeg is, is er geen probleem. Maar wanneer de zakjes zich vullen met te veel vloeistof, wanneer de vloeistof taai en dik wordt, of wanneer de zakjes ontstoken raken, dan kunnen ze moeilijker geleegd worden en past de vloeistof niet meer door het smalle afvoerbuisje. Er blijft dan anaalkliervocht achter in de zakjes. Hoe meer vocht zich ophoopt, hoe verder de zakjes opzwellen en hoe pijnlijker de plek of plekken aan zullen voelen voor het dier.

 

Heeft mijn hond last van zijn anaalklieren?

Wanneer de anaalkliertjes van een dier overvuld en/ of ontstoken zijn, is dat pijnlijk. Je hond of kat kan dan gaan sleetje rijden. Hij of zij zal dan met z’n achterste over de grond slepen om zo te proberen voldoende druk op de kliertjes te zetten om ze leeg te krijgen. Soms gebeurt dat ook en dan heb je een feest van sterke lucht in je kamer. Ook kan je dier gaan likken of bijten op de huid ter hoogte van het dijbeen. Dit wordt vaak gedaan wanneer je dier niet helemaal bij z’n anus kan komen om daar te bijten, of soms is dat te pijnlijk. Je dier kan moeite hebben om goed te kunnen zitten of staan. Weer andere dieren gaan achter hun staart aanjagen. Bij de incidentele pijnscheut zie je vaak dieren die uit rust opschrikken en naar hun achterste happen, waarna er vervolgens niets meer aan de hand is.

 

Symptoombestrijding

Anaalklierproblemen kunnen ontstaan wanneer de kliertjes niet goed gepositioneerd zijn, of wanneer de inhoud verandert ten opzichte van hoe deze normaal hoort te zijn. Wanneer de klieren niet goed gepositioneerd zijn en zich daardoor niet goed kunnen legen, dan helpt enkel chirurgie. Echter, in een notendop gezegd, ontstaan de meeste anaalklierproblemen wanneer er een disbalans bestaat in het lichaam. De belangrijkste oorzaken van deze disbalansen zijn vaak te vinden bij chemische stofjes afkomstig van medicatie en preventieve middelen tegen parasieten, of niet passende voeding voor het dier. Dit zorgt ervoor dat het lichaam afvalstoffen af moet voeren. Dat gebeurt door de lever en nieren, maar ook andere orgaansystemen helpen hierin mee, met name wanneer de belasting voor de lever te hoog is, bijvoorbeeld als er veel afvalstoffen tegelijk af te voeren zijn. Het lichaam probeert de afvalstofjes dan af te voeren via onder andere de huid en de anaalklieren.

Net als dat de huid geïrriteerd en ontstoken kan raken door de afvoer van afvalstofjes, kunnen in dit proces ook de afvoerkanaaltjes van de anaalklieren geïrriteerd zijn, zwellen en de vloeistof kan indikken, Hierdoor zal het niet meer door de kanaaltjes naar buiten kunnen stromen. Een geïrriteerde huid krijgt een afwijkende zuurtegraad. Dit is aantrekkelijk voor parasieten en andere pathogenen als bacteriën die wel bij de betreffende zuurtegraad goed gedijen. Een vervelende infectie met bacteriën ligt bij zo’n ontsteking dus op de loer.

Veel hondentrimmers nemen het leegknijpen van de anaalklieren standaard mee in hun routine. Wanneer het echter niet kundig gedaan wordt, kunnen de zakjes geïrriteerd en ontstoken raken. In het ergste geval kunnen ze zelfs kapot gemaakt worden.

Met het inzetten van een antibiotica tegen de bacteriën, of het verwijderen van de kliertjes haal je bij de gemiddelde anaalklierontsteking de oorzaak van het probleem dus niet weg. Enkel een afvoerkanaal dat nodig is om afvalstoffen die het lichaam in zijn gekomen weer af te kunnen voeren, wordt hiermee weggenomen. Het lichaam zal dus een andere weg moeten vinden om afval naar buiten af te kunnen voeren.

Het verwijderen van de anaalkliertjes brengt tenslotte het gevaar van beschadiging van de anaalklierspier met zich mee. Dit kan leiden tot incontinentie van de ontlasting.

 

Het probleem aanpakken

Voor een langdurig resultaat is het bij (chronische) klachten altijd belangrijk om samen te werken met een dierenarts die graag samen met jou op zoek gaat naar de oorzaak van het probleem. Is dat in een specifieke situatie niet haalbaar, dan kan een symptomatische aanpak effectiever gemaakt worden door bv een kweekje te laten nemen van het anaalkliervocht, waardoor er gericht met antibiotica behandeld kan worden in plaats van breed. Hiermee voorkom je langdurige belasting van het maagdarmstelsel van je dier terwijl het middel mogelijk niet helpt tegen de betreffende bacteriën en er zelfs resistentie opgebouwd kan worden.

Combineer een antibioticakuur altijd met een probioticakuur om de darmflora te herstellen. Wanneer je dierenarts ervoor open staat, kan je vragen of de klieren gespoeld kunnen worden met een natuurlijk anti-pathogeen middel als colloïdaal zilver.

 

Aanpakken bij de oorzaak

Via een holistisch of integratief dierenarts zal er anders naar chronische klachten gekeken worden. De aanpak zal dan ook via een andere weg plaatsvinden. Het gaat hierbij met name om het versterken van het lichaam waardoor het lichaamseigen vermogen om te herstellen sterker wordt. Je dier zal, indien nodig, begeleid worden in het afvoeren van z’n afvalstoffen op een goede manier.

 

Symptomen draagbaar maken

Ter ondersteuning kan je zelf ook nog wat betekenen voor je dier. Een kompres met warm zeezoutwater (los hiertoe wat zeezout op in een beetje warm water) kan op de huid ter hoogte van de anaalklieren gehouden worden. Dit verzacht de pijn. Door er nog wat Calendula tinctuur aan toe te voegen, wordt ook de huid verzacht die vaak strakgespannen staat door de druk van binnenuit. Houdt het kompres hier totdat het gebied niet meer zo warm voelt van de ontsteking.

Wanneer het dier aan het betreffende gebied wil likken, verbiedt dat dan niet per se. Kijk vooral goed of het dier het erger maakt. Speeksel heeft een ontsmettende werking en kan, mits je dier niet obsessief gaat zitten likken en bijten, juist een herstellend effect hebben. Echter, dieren die niet op verse voeding staan, hebben vaak wel speeksel met een andere zuurtegraad, waardoor er ook een andere mondflora aanwezig is.  Dit kan bij onvoldoende weerstand het probleem juist verergeren wanneer er meer pathogene, ziekmakende bacteriën aanwezig zijn. Houdt daar rekening mee bij je keuze om je dier wel of niet toe te staan om zijn natuurlijke reactie om te likken en het zelfherstel te bevorderen, toe te staan.

 

Afval verminderen

Nog belangrijker dan het lozen van de afvalstoffen, is echter dat de hoeveelheid afvalstoffen die het lichaam binnen komen, minder worden. Hier ligt namelijk de kern van het probleem. Vermijd of verlaag daarom waar het haalbaar is, het gebruik van chemische middelen (waaronder medicatie, vaccinatie, parasietbestrijding etc.) en vervang deze door natuurlijke alternatieven waar het lichaam makkelijker mee uit de voeten kan.

 

Lichaam versterken

Door het lichaam te versterken, raakt het minder snel uit balans. Mocht dat toch gebeuren, dan kan je dier z’n eigen herstel makkelijker aan. De belangrijkste factor om het lichaam te versterken is door de juiste voeding aan te bieden. Voeding bevat de bouwstoffen voor het lichaam. Wanneer de voeding niet geschikt is voor je dier, dan zal het systeem van het dier verzwakt raken. Hierdoor wordt het eigen herstellend vermogen minder. Je dier zal dan grotere kans maken op het regelmatig oplopen van kleine probleempjes, maar dit kan natuurlijk ook oplopen tot grote of chronische klachten. Goede voeding, is voeding die het dier van nature herkent en goed kan verwerken. Bij honden en katten vallen rauw vlees, vis en gevogelte hieronder. Als extraatjes kunnen gedroogde stukjes rauwe voeding gegeven worden. Wanneer deze op lage temperatuur, onder de 40 graden gedroogd worden, behouden ze hun enzymen en flora. Groenten kunnen ingezet worden om de vertering te ondersteunen en zeker bij het gebruik van groentejuices bied je ook nog een mooie natuurlijke vitamineshot aan. Regelmatig een probiotica kuur en indien nodig enzymen indien er nog andere klachten zijn, kunnen een goede start zijn.

 

Afval afvoeren

Ook al leven we nog zo bewust biologisch en gebruiken we zo min mogelijk belastende stoffen, onze omgeving bevat allerlei onnatuurlijke stoffen waar we niet onderuit komen, variërend van uitlaatgassen tot pesticiden. We worden hier hoe dan ook mee belast. Ons lichaam is dus altijd al bezig om afvalstofjes af te voeren. Een lichaam is gemaakt om voedingsstoffen op te nemen en afvalstoffen af te voeren, dus tot zover geen probleem. Echter, een teveel aan afvalstoffen kan voor het lichaam wel leiden tot problemen, waardoor de stoffen niet goed meer afgevoerd kunnen worden. Ze worden dan tijdelijk in het lichaam opgeslagen tot er weer meer ruimte is voor afvoer. Door niet meer belasting daarbovenop te gooien, maak je het ontgiftingsklusje van de lever van je dier dus gemakkelijker. Je kunt je dier op momenten van stress nog ondersteunen door ontgiftende stoffen aan te bieden, zoals bijvoorbeeld fulvinezuur waarbij er ook nog fijn mineralen aan het lichaam worden toegevoegd. Daarnaast bevatten donkergroene planten de belangrijke stof chlorofyl. Chlorofyl werkt ook ontgiftend. Denk hierbij aan groene (rauwe!) bladgroenten als spinazie, boerenkool of andijvie. Door deze groente soorten in de blender fijn te malen en lekker door de voeding heen te mixen, biedt je een prachtige natuurlijke bron van antioxidanten.

Ook een homeopaat kan kijken naar middelen ter ondersteuning, waarmee de afvalstoffen afgevoerd kunnen worden.

Kort samengevat blijken anaalklierproblemen dus niet het eind van het staartje te zijn. Ze vormen juist een hele duidelijke rode vlag waarmee het lichaam probeert aan te geven dat er onderliggende problemen zijn die opgelost moeten worden.  Ter preventie en oplossen van chronische problemen is het dus belangrijk altijd op zoek te gaan naar de oorzaak.

Geef een reactie